Atlantada 68-daqiqa. Hisob 1:0, O‘zbekiston foydasiga, va shu daqiqada Yoan Vissa penaltini aniq urib, hammasini nolga qaytaradi. Yigirma ikki daqiqadan keyin hisob 1:3. Kannavaro kiyinish xonasiga kirib ketadi, matbuot anjumaniga chiqadi va bitta jumla aytadi – o‘sha jumla butun yilni tushuntiradi.
Lekin unga qaytamiz.
Avval quruq raqam: uch o‘yin, uch mag‘lubiyat, 2 gol urildi, 11 gol o‘tkazib yuborildi, nol ochko. Bu – O‘zbekistonning Jahon chempionatlaridagi debyuti. Va shu bilan birga bu – O‘zbekiston futboli tarixidagi eng muhim yil. Ikkalasi bir vaqtda to‘g‘ri, va aynan shu yerda gap boshlanadi.
Ochkosiz yakun nimani ko‘rsatdi
Guruh haqiqatan og‘ir edi. Kolumbiya, Portugaliya, Kongo DR – bittasi ham tanish emas. 17-iyun kuni Mexikoda Kolumbiyaga 1:3 mag‘lub bo‘lindi. To‘p egallash 33 foizga qarshi 67. Zarbalar 7 ga qarshi 15.
Shu o‘yinda Abbosbek Fayzullayev bosh bilan gol urdi va O‘zbekiston tarixidagi ilk mundial goliga mualliflik qildi. Opta hisobiga ko‘ra, 167 santimetrlik Fayzullayev XXI asr Jahon chempionatlarida bosh bilan gol urgan eng past bo‘yli futbolchi bo‘ldi – oldingi rekord urugvaylik Jorjian de Arraskaetaga (173 sm) tegishli edi. Bu golning daqiqasi manbalarda turlicha: rasmiy protokolda 60-daqiqa, o‘zbek nashrlarining ko‘pchiligida 61-daqiqa. Farq katta emas, lekin biz uni tekislab qo‘ymaymiz – protokol bir xil, matn boshqa xil deb yozadi.
Keyin Xyuston, 23-iyun. Portugaliya 5:0. Ronaldu 6-daqiqada va 39-daqiqada. Buni tahlil qilishning hojati yo‘q – sinf farqi shunchaki ko‘rinib turdi.
Uchinchi o‘yin boshqacha bo‘ldi, va aynan shuning uchun qiyin.
Uchinchi o‘yinda hamma narsa ko‘rindi
28-iyun, Atlanta. 10-daqiqada Eldor Shomurodov gol urdi. 1-iyul kuni bu gol guruh bosqichining eng chiroyli goli deb topildi. Birinchi bo‘lim tugaguncha hisob saqlanib turdi.
Ikkinchi bo‘limda Kongo uch marta urdi: Vissa 68-daqiqada penaltidan, Fiston Mayele 78-daqiqada, Vissa yana qo‘shimcha daqiqalarda.
Statistikaga qarang – u odatdagidan boshqacha gapiradi. To‘p egallash 42 foiz, ya’ni Kolumbiya o‘yinidagidan yaxshiroq. Lekin zarbalar soni – jami uchta, bittasi darvoza tomon. Kongo 19 marta urdi. Ya’ni jamoa to‘pni ko‘proq ushladi, ammo u bilan deyarli hech narsa qilmadi.
Kannavaro matbuot anjumanida buni to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytdi: «Nazarimda, bugun tanaffusdan keyin jamoada g‘alabadan qo‘rqish hissi paydo bo‘ldi». Va davomi: «Xuddi Eldor bizni xaloskorimiz yoki superqahramonimizdek, uzun uzatmalar bilan tinimsiz uni izladik. Biroq u ikki himoyachiga qarshi bir o‘zi o‘ynadi».
Mantiq oddiy ko‘rinadi: tajriba yetishmadi, shuning uchun qo‘rquv paydo bo‘ldi. Shunday desak, masala yopiladi. Faqat… to‘xtang. Bu tushuntirish o‘zi ham to‘liq emas, chunki qo‘rquv qayerdan kelishini aytmaydi. Nima uchun aynan shu jamoada, aynan shu daqiqada? Buning javobi Atlantada emas.
Raqamda ko‘rinadigan farq
Kannavaroning o‘sha jumlasi mana bu:
«Ko‘pchilik Kongo haqida kurashsa bo‘ladigan jamoa deya gapirdi, lekin men birinchi kundanoq aytganman: Kongo tarkibida Premer-liga, Liga 1 va boshqa yetakchi Yevropa chempionatlarida o‘ynaydigan futbolchilar bor. Bizda esa bunday o‘yinchi atigi bitta».
Bitta. Abduqodir Xusanov.
Va bu – butun yilning asosiy raqami. Mundialga chiqish emas, gol emas, hisob emas. Bitta.
Xusanov 2025-yil yanvarida «Lans»dan «Manchester Siti»ga o‘tdi. Transfer summasi 40 million yevro plus bonuslar. Uning hozirgi bahosi bo‘yicha manbalar bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi: Flashscore 34,3 million yevro deb ko‘rsatadi, iyun boshida o‘zbek nashrlari Transfermarkt ma’lumotiga tayanib 50 millionni yozdi. Qaysi biri aniq – bu portallarning metodikasiga bog‘liq, shuning uchun har ikkalasini keltirdik.
Kongoning o‘sha o‘yindagi tarkibiga qarang: Aaron Van-Bissaka, Yoan Vissa, Sedrik Bakambu, Chansel Mbemba. Bu – Premer-liga va Liga 1. Kolumbiyada Xeyms Rodriges va Luis Dias bor edi. O‘zbekistonda Xusanov bor edi.
Farq mahoratda emas – farq raqamda.
Bu farq qayerdan keldi
Endi orqaga qaytamiz, chunki 2026-yilni faqat iyun oyi bilan tushunib bo‘lmaydi.
Uch-besh yil oldin O‘zbekiston futboli boshqa muammo bilan yashardi: chiqa olmaslik. 2025-yil 5-iyunda Abu-Dabidagi «Al-Nahayan» stadionida BAA bilan 0:0 o‘ynaldi va shu ochko yetarli bo‘ldi. Timur Kapadze boshchiligidagi jamoa tarixda ilk marta yo‘llanmani qo‘lga kiritdi. Kapadze bu vazifaga Srechko Katanets 2025-yil yanvarida sog‘lig‘i sababli iste’foga chiqqanidan keyin kelgan edi.
Keyin qiziq narsa bo‘ldi. Yo‘llanma qo‘lga kiritilgandan so‘ng O‘FA murabbiyni almashtirdi – 2025-yil kuzida Fabio Kannavaro tayinlandi. Ya’ni jamoani Mundialga olib chiqqan odam Mundialga olib bormadi.
Bu qaror haqida ikki xil fikr bor, va ikkalasini ham halol aytish kerak.
O‘FA tomonidan qaraganda mantiq bor: Kapadze to‘rt marta vaqtinchalik murabbiy bo‘lgan, global finalda tajribasi yo‘q. Kannavaroda esa 2006-yilgi Jahon chempionligi va Xitoyda «Guanchjou Evergrand» bilan 211 o‘yinda 125 g‘alaba. Bunday darajadagi turnirda tajribali odam kerak degan fikr o‘zini oqlaydi.
Ikkinchi tomondan: 2025-yilning aprelida Kannavaro «Dinamo Zagreb»da atigi 14 o‘yindan keyin ishdan bo‘shatilgan edi. Ya’ni tayinlanish paytida uning so‘nggi tajribasi muvaffaqiyatli emasdi. Va uch mag‘lubiyatdan keyin bu savol yopilmaydi.
Biz bu yerda kimningdir tarafini olmaymiz: qarshi dalil ham kuchli, alternativ esa sinovdan o‘tmagan.
Pul qayerga ketmoqda
Endi eng qiziq qismi, chunki bu Mundialdan oldin boshlangan va Mundialdan keyin davom etadi.
2026-yil mart oyida Prezident qarori bilan Superliga klublari to‘g‘ridan-to‘g‘ri davlat byudjetidan moliyalashtiriladigan bo‘ldi. 16 klubga jami 560 milliard so‘m – har biriga 35 milliarddan. 2027-yilda 30 milliarddan, 2028-yilda 25 milliarddan. O‘FA birinchi vitse-prezidenti Ravshan Irmatovning aytishicha, teng moliyalashtirish klublarga moliyaviy fair play tamoyilini kiritadi.
Nima uchun bu kerak bo‘ldi – 2025-yil yanvar holatiga ko‘ra Superligadagi 16 klubdan atigi uchtasida xususiy homiy bor edi: «Dinamo», «Paxtakor» va «Surxon». Qolganlari davlat kompaniyalari va hokimiyatlar hisobidan yashadi. Vaholanki, xalqaro amaliyotda Boostwin casino kabi ko‘ngilochar loyihalar va tijorat brendlari sport klublariga faol homiylik qiladi, biroq bizning bozorda bunday xususiy manbalar hali yetarli emas.
Shu yerda ziddiyat bor. Professional futbol ligasi direktori Diyor Imomxo‘jayev 2024-yilda «Gazeta»ga aytgan edi: davlat 2030-yilga qadar professional futbolni moliyalashtirishni to‘xtatib, klublarni xususiylashtirishni rejalashtirmoqda. 13 ta klubni sotish mo‘ljallangandi. Endi esa aksincha – to‘g‘ridan-to‘g‘ri byudjet puli.
Bu qarama-qarshilikni biz izohlab bera olmaymiz. Ehtimol, bosqichma-bosqich o‘tish rejasi shundaydir – 2028-yilgacha summa kamayib boradi, keyin biznes o‘rniga keladi. Ehtimol, xususiylashtirish sekinlashgani uchun vaqtinchalik chora ko‘rilgandir. Rasmiy hujjatlarda buning izohi yo‘q.
Kannavaro nimani so‘radi
Matbuot anjumanida murabbiy pul haqida gapirmadi. U boshqa narsani aytdi:
«Biz o‘zbek futboli rivojlanishi, shu zaylda davom etishi: akademiyalarga, yosh o‘yinchilarga investitsiya kiritishi kerakligini ham tushunishimiz zarur. Chunki O‘zbekiston keyingi 20−30 yilda Jahon chempionatida muntazam o‘ynashining yagona yo‘li shu».
Yigirma-o‘ttiz yil. Bu – bir avlod emas, ikki avlod.
Irmatov aytgan 35 milliard so‘m ham aynan shu tomonga mo‘ljallangan: infratuzilma, akademiyalar va ayollar futboli. Ya’ni pul va murabbiy bir xil narsani ko‘rsatmoqda. Bu yaxshi belgi, chunki ular kelishmaganda hech narsa bo‘lmaydi.
Faqat bitta shart bor: 35 milliard so‘m klubga tushadi, akademiyaga emas. Klub uni qayerga sarflashi – klubning qarori. Bu pul akademiyaga yetib bordimi yoki legioner maoshiga ketdimi, buni 2027-yilda ko‘ramiz. Hozircha aytish mumkin emas.
Ochkosiz qolgan jamoa nimani yutdi
Rasmiy jadvalda O‘zbekiston oxirgi o‘rinda, nol ochko bilan.
Bir necha aniq narsa qoldi. Fayzullayevning goli va uning ikkita rekordi – Sofascore ma’lumotiga ko‘ra turnirda 36,0 km/soat tezlik (ikkinchi o‘rinda 35,9 bilan xorvat Yosip Stanishich). Shomurodovning guruh bosqichidagi eng chiroyli goli. Abduvohid Ne’matovning Kongoga qarshi birinchi bo‘limi – Kannavaroning o‘zi buni «bu yerga kelganimizdan beri eng yaxshisi» deb atadi, garchi bir hafta oldin o‘sha darvozabon Portugaliyadan beshta gol o‘tkazgan bo‘lsa ham.
Yana bir narsa qoldi, u statistikada yo‘q. Kannavaro Kongo tarkibini sanab o‘tganida, u shikoyat qilmagan – u o‘lchov bergan edi. Premer-liga darajasidagi o‘yinchilar soni: Kongoda bir nechta, O‘zbekistonda bitta. Bu raqamni o‘zgartirish uchun akademiya kerak, akademiya uchun pul kerak, pul uchun esa o‘n yil kerak.
Va shuning uchun 2026-yil eng muhim yil bo‘ldi. Yo‘llanma uchun emas. Nol ochko uchun ham emas.
Ochig‘ini aytsak, biz bu materialni «tarixiy g‘alaba» degan burchakdan boshlagan edik. Uchta protokolni ochib, uchinchi o‘yin statistikasini ko‘rgach, burchak o‘zgardi: 42 foiz to‘p egallash va uchta zarba – bu mag‘lubiyat emas, bu tashxis.
2026-yilgacha O‘zbekiston futboli o‘z darajasini faqat Osiyo doirasida o‘lchay olardi. Endi o‘lchov bor va u aniq: bitta.
FIFA prezidenti Janni Infantino turnirdan keyin O‘zbekiston terma jamoasiga murojaat qildi. Bu yoqimli. Lekin Kannavaroning matbuot anjumanidagi jumlasi foydaliroq: «Vaqt kerak, yigitlar. Vaqt kerak».
Ko‘p beriladigan savollar
O‘zbekiston JCH-2026da qanday natija ko‘rsatdi? Uch o‘yin, uch mag‘lubiyat, nol ochko. Kolumbiyaga 1:3 (17-iyun, Mexiko), Portugaliyaga 0:5 (23-iyun, Xyuston), Kongo DRga 1:3 (28-iyun, Atlanta). Jami 2 gol urildi, 11 gol o‘tkazib yuborildi. «K» guruhida oxirgi o‘rin.
O‘zbekistonning Jahon chempionatlaridagi birinchi golini kim urdi? Abbosbek Fayzullayev, Kolumbiyaga qarshi o‘yinda bosh bilan. Opta ma’lumotiga ko‘ra, 167 sm bo‘yi bilan u XXI asr mundiallarida bosh bilan gol urgan eng past bo‘yli futbolchi bo‘ldi.
Nima uchun Timur Kapadze Mundialda jamoani boshqarmadi? Kapadze 2025-yil iyunida jamoani yo‘llanmaga olib chiqdi, ammo O‘FA kuzda Fabio Kannavaroni tayinladi. Rasmiy sabab – global finalda tajribali murabbiy kerakligi. Kannavaro 2006-yilgi jahon chempioni, biroq tayinlanishdan olti oy oldin «Dinamo Zagreb»da 14 o‘yindan keyin ishdan bo‘shatilgan edi.
Superliga klublari 2026-yilda qancha pul oladi? Prezident qaroriga ko‘ra, 16 klubga jami 560 milliard so‘m – har biriga 35 milliarddan. 2027-yilda 30 milliarddan, 2028-yilda 25 milliarddan. Mablag‘ infratuzilma, akademiyalar va ayollar futboliga mo‘ljallangan.
Kannavaro O‘zbekiston futboli haqida nima dedi? Uning asosiy tezisi: Kongo tarkibida yetakchi Yevropa chempionatlarida o‘ynaydigan bir necha futbolchi bor, O‘zbekistonda esa bitta. Muntazam Mundialda o‘ynash uchun akademiyalarga va yosh o‘yinchilarga 20–30 yil davomida investitsiya kerak.
Abduqodir Xusanov qancha turadi? Manbalar bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi. Flashscore 34,3 million yevro ko‘rsatadi, 2026-yil iyun boshida o‘zbek nashrlari Transfermarkt asosida 50 millionni yozdi. «Manchester Siti» 2025-yil yanvarida uni «Lans»dan 40 million yevro plus bonuslarga sotib olgan edi.
